|
2 jMUn 2008 nMU gurduafrf isMG sBf nvF sLihr ivKy BfeI crnjIq isMG sujo vwloN GwlUGfrf jMUn 1984 dI Xfd ivc iek smfgm krvfieaf igaf. sB qoN pihlF BfeI qrsym isMG morF vflI dy ZfzI jQy ny GwlUGfrf jMUn 1984 dy bfry josLIlf pRsMg pysL kIqf. BfeI kulbIr isMG bVf ipMz nMU golz mYzl dy ky snmfinq kIqf igaf. ies smfgm ivc bljIq isMG Kflsf, dljIq isMG ibtU, hrpfl isMG cImf afidk bulfiraF ny hfjLrI BrI. AupRMq AuWGy iswK ivdvfn zf:suKpRIq isMG Audoky jnrl skwqr dl Kflsf alfieSs ny hyT iliKaf BfsLn idwqf. Photos PotoaF dyKx leI aqy BfsLn pVHn leI Aprly hYizNg nMU kilk kro.
http://www.flickr.com/photos/27386278@N02/ sfkf U(GwlUGfrf) iswK kOm dy ihrdy Aupr lwgf aYsf gMBIr Pwt hY jo BwivK ivwc kOmI ardfs df ihwsf qF bx skdf hY pRMqU ies nMU kOm dI Xfd sLkqI ivcoN mnPI nhIN kIqf jf skdf. hr sfl ivwc GwlUGfry(sfky)dI Xfd mnfAux df mksd ijQy sLhIdF dI Xfd nMU qfjf krn df Auprflf hY AuQy ieh nfl hI sLhIdF dy hlymI rfj (Kfilsqfn) dy supinaF nMU pUrf krn dI vcnbwDqf hY. sfkf, GwlUGfrf, kqlyafm aqy vrqy jFdy keI hor sLbd BfvyN ilKx, bolx, qwk qF ieko ijhy hI pRqIq hMudy hn pRMqU jykr mUl sqhI Bfv dy gihr icMqn krIey qF smF, pirsiQqIaF iehnF sLbdF nMU vwK vwK arQ idMdIaF hn. jo sB qoN pihlF ieh GoK krn dI loV hY ik sfkf, kqlyafm, dMgy, GwlUGfrf, aqy AprysLn (kfrvfeI) ivwc aMqr kI hY. sfkf :zf:hrijMdr isMG idlgIr dy anusfr sfkf sLbd mUl qOr qy PfrsI BfsLf ivcoN afieaf hY aqy kfPI dhfikaF qoN pMjfbI BfsLf df aMg bx cuwkf hY. ies df mUl arQ sLhIdIaF dI sfKI hY. PfrsI ivwc ies df arQ kihr dI sLfhkI vI hY. ieiqhfs (iswK ieiqhfs) ivc ieh sLbd AuQy vriqaf igaf hY ijQy iswK XoiDaF dI igxqI bhuq Gwt sI pRMqU Auh lwKF dI igxqI sfhmxy Juky nhIN, sgoN sLhfdqF nMU pRvfn kIqf jF iPr igRPqfr krn qoN bfad vI hkUmqI dbfa aDIn dIn-ey-ieslfm kbUl nhIN kIqf sgoN sLhIdI nMU iKVy mwQy pRvfn kIqf. iswK ieiqhfs ivwc afm qOr qy sfkf sLbd dI vrqoN sfkf srMhd, sfkf cmkOr, sfkf nIlf qfrf afidk nfl kIqI geI hY. so 1984 dy ies mhfn GwlUGfry leI kfPI hwd qwk sfkf sLbd dI vrqoN kIqI jf skdI hY. kqlyafm : kql sLbd df arQ (jfn qoN)Kqm krn dI ikRaf hY. ies sLbd df sMbMD vI PfrsI nfl hY. kql, mkql, kfql, sfry hI PfrsI mUlk sLbd hn aqy iehnF dy arQ vI qrqIbvfr ies qrFH hn. kql : jfnoN mfrn dI ikRaf. mkql : ijs jgHf qy kql kIqf jFdf hY. kfql : ijhVf kql krdf hY, jwlfd. mkqUl : ijsdf kql kIqf jFdf hY. kqlyafm sLbd df arQ afm lokF df smUihk kql hY. ieiqhfs ivwc vfpry kqlyafmF dI gwl krIey qF ies sLbd dI vrqoN AuQy hoeI hY ijQy iek kOm dy inwhQy lokF Aupr hkUmq jF hkUmq dI sLih pRfpq bhuigxqI iDr vwloN kihr Zfihaf hovy aqy jnqk qOr qy ibnF iksy julm dy kql kr idwqf hovy. ijLkr Xog hY ik aksr ieiqhfs ivc aijhy kqlyafmF ipCy Gwt igxqI kOmIaq nfl sMbMiDq iksy juJffrU kfry nMU afDfr bxf ky smuwcI kOmIaq dy kqlyafm df afrMB kr idwqf jFdf hY. ieiqhfs ivwc keI aYsy kqlyafmF df ijLkr hY ijvyN XhUdIaF df kqlyafm nfdrsLfhI kqlyafm idwlI 1984 df iswK kqlyafm gujLrfq df musilm kqlyafm dMgy : dMgf sLbd df arQ qF mUl rUp ivwc do DiVaF dI, do kOmIaqF dI, do kbIilaF dI afpsI lVfeI hY. ies lVfeI df aDfr, imafr aqy kfrn BfvyN koeI bhuqy vwzy nhIN hMudy aqy aksr hkUmqI rfjnIqI qoN pRyirq hMudy hn pr kfPI vwzy nuksfn df kfrn bxdy hn. awj vI keI axjfx vIr idwlI kqlyafm (nvMbr 1984) leI dMgy sLbd dI vrqoN krdy hn. GwlUGfrf (sfkf) jMUn cOrfsI leI kqlyafm jo shI nhIN hY. nvMbr 1984 ivwc inhWQy iswKF df kqlyafm kIqf igaf aqy jMUn 1984 ivwc GwlUGfrf vfpiraf. ijs ny iswK kOm dI afjLfdI dy sMGrsL nMU nvIN idsLf pRdfn kIqI. AprysLn (afprysLn kfrvfeI) ies sLbd df sMbMD aMgryjLI BfsLf nfl hY aqy afm qOr qy ieh sLbd srIrk ivigafn (mYzIkl sfieMs) aqy POj vwloN POjI muihMmF (afrmI aYksLn) dOrfn vriqaf jFdf hY. dohF hI pwKF ivwc ies df arQ iksy nf iksy rUp ivwc nkfrf ho cuwky ihwsy jF aMg nMU kfbU hyT krnf, Kqm krnF jF sbMD mUl afDfr qoN vwKrf krnf hY. keI ivdvfn vIr Kfs krky aMgryjLI BfsLf vfly jo ik ieiqhfs dy sqhI igafn qoN kory hn GwlUGfrf jMUn 1984 bfry AprysLn jF aYksLn sLbd dI vrqoN krdy hn jo ik nhIN krnI cfhIdI. ies dI bjfey GwlUGfrf (Holocaust) sLbd hI vriqaf jfxf cfhIdf hY. GwlUGrf : GwlUGfrf iswK ieiqhfs aqy KflseI boilaF nfl sbMiDq sLbd hY. ijs df pMjfbI ivwc mUl arQ qF vwzI pwDr Aupr Gfx hI bxdf hY. vYsy shI arQ do iDrF dy ByV df ipV hY. iswK ieiqhfs ivwc GwlUGfrf sLbd dI vrqoN aYsy XuwD dOrfn aqy aYsy Gmsfx jMg pRqI kIqI geI hY jdoN kOm dI iewk iDr hiQafrbMd ho ky hkUmqI jLbr dy iKlfP jUJdI hY aqy Aus bfgI jF juJfrU iDr nMU dbfAux jF Kqm krn leI hkUmq vwloN Aus bfgI iDr iKlfP kfrvfeI kridaF sfry jMgI asUl iCwky qy tMg idwqy jFdy hn. jMgI inXmF df iqafg kr idwqf jFdf hY. mfsUmF, bwicaF, bIbIaF, bImfrF, bjLurgF Aupr vI kihr Zfh ky smUihk Gfx kr idwqf jFdf hY. BfvyN ik GwlUGfry dOrfn kOm df iewk pwK sLsLqrDfrI juJfrU hMudf hY aqy hkUmq vwloN Aus ivruwD XuwD df ivKfvf kridaF, sfry asUl iqafg ky XuwD dy prdy hyT bygunfhF df kqlyafm kIqf jFdf hY. GwlUGfry aqy XuwD (jMg) ivwc eynf ku Prk hY ik ipV imwQ ky lVy gey XuwD ivwc jMgI inXmF df pUrn iKafl rwiKaf jFdf hY. BfrqI imiQhfs ivc ‘mhFBfrq’ df XuwD bVf msLhUr aqy ivsLfl igixaf jFdf hY aqy ies dOrfn dohF pwKF dy hlfk hox vfly ispfhIaF dI igxqI leI ‘axigxq’ sLbd hI vriqaf igaf hY pRMqU ies nMU GwlUGfry df nfm nhIN idwqf jf skdf ikAuNik ies ivwc purfqn XuwD prMprfvF nMU kfPI hwd qwk kfiem rwiKaf igaf. iswK kOm Aupr hux qwk iqMn GwlUGfry vfpry hn. Cotf GwlUGfrf. vwzf GwlUGfrf. qIjf GwlUGfrf (jMUn 1984) sRI hirmMdr sfihb Aupr hkUmq vwloN iswKF iKlfP lVI geI lVfeI nMU GwlUGfrf sLbd nfl hI pRgtfieaf jf skdf hY. ikAuN hiQafbMd isMGF dI igxqI bhuq QoVI sI pRMqU AuhnF dI bhfdrI lf-imsfl sI aqy AunHF iKlfP XuwD dy prdy hyT BfrqI POj ny hjLfrF hI bygunfhF df kql kr idwqf. anykF mfsUmF aqy Gwt igxqI isMGF vwloN kfiem kIqI bhfdrI dI imsfl krky sfkf sLbd vI kfPI ZuwkvF hY. ies krky klmjLfr aqy bulfry vIrF nMU bynqI hY ik ies mhfn Gtnf leI GwlUGfrf aqy sfkf sLbd dI vrqoN nf krn. kqlyafm, aYksLn, AprysLn, POjI kfrvfeI afidk sLbd ieiqhfsk ivrsy qoN lFBy lY ky jFdy hn. vYsy dunIaF dIaF keI hor vI kOmIaqF Aupr GwlUGfry vfpry hn pRMqU iswK ieiqhfs ivwc vfpry GwlUGfiraF df iewk pwK bVf hI mhwqvpUrn hY eyny Gor nuksfn dy bfad vI kOm bhuq hI jldI juJfrU qfkq pkVdI rhI. imsfl dy qOr qy XhUdIaF Aupr vI GwlUGfry vfpry pRMqU Auh shI arQF ivwc kqlyafm sn BfvyN ik nfm GwlUGfry (Holocoust) df nfm idwqf igaf pr vwzIaF ivdysLI qfkqF dI mdd dy bfvjUd vI pYrF isr KVy hox ivwc kfPI smF lwgf. pRMqU iswK kOm df ieiqhfs ivlwKx hY GwlUGfiraF qoN bfad pYdf hoeI sLkqI, rfj pRfpqI dy rsqy df pVfa bxdI rhI hY. drasl ieh kOmI idRVqf hY jo GwlUGfry dy dOrfn vI rMg ivKfAuNdI hY aqy bfad ivc vI afpxI rMgq ivKfAuNdI hY. Coty GwlUGfry qoN bfad mugl smJdy sn ik iswK kOm df hmysLF leI Kfqmf ho cuwkf hY pRMqU kuwJ mhIinaF bfad hI isMG iPr JwlF ivcoN sLsqrDfrI ho ky inkly aqy hkUmqI mugleI PojF nMU BfjVF pf idwqIaF. vwzy GwlUGfry dy dOrfn hjLfrF dI igxqI (kuwJ lyKkF anusfr 40,000 dy krIb) ivwc isMG sLhId ho cuwky sn. mYdfn-ey-jMg lfsLF nfl Biraf ipaf sI pRMqU kOm df jQydfr bcy hoey isMGF nMU sMboiDq ho ky kih irhf sI, “Kflsf jI, kwcy iply JV cuwky hn, qusIN inrol kMcn ho, qusIN gurU dy lfl ho, qusIN hr pRIiKaf ivcoN sPl hoey ho. AuTo sLsqr sMBflo aqy iPr Drm XuwD leI iqafrI kro.” (ijLkrXog hY ik KfilsqfnI sMGrsL dI kuTflI ivcoN inkly AuhI isMG sUrmy kMcn khy jf skdy hn ijhVy iPr sLsqrDfrI ho ky sMGrsL leI inkl qurdy hn pRMqU ijhVy KfilsqfnI sLsqrmeI sMGrsL ivcoN bcx qoN bfad BfrqI sMivDfn aDin sMGrsL aqy kOmI ajLfdI dI gwl krdy hn Auh kMcn ho hI nhIN inkly sgoN pRfxF dI BIK mMgx vfly kwcy iply hn) qIjy GwlUGfry (jMUn 1984) qoN bfad vI kOmI cyqnf ny pUrf hulfrf KfDf. bhuq hI jld KfilsqfnI sLsLqrbwD juJfrU lihr df cVfa hoieaf. pRMqU afpsI jQybMdk Put, pMc-pRDfnI mirafdf df jQybMdk pRxflI dI Gft aqy Kfs krky bfbf jrnYl isMG vrgy mrd-ey-mujLfihd vrgy afgU dI Gft krky lihr afjLfdI pRfpqI df tIcf pRfpq krn qoN ajy qwk nfkfm hY. koeI sLwk nhIN ik KfilsqfnI juJfrU vIrF ivwc srkfrI GuspYT ny vI bhuq nuksfn krvfieaf hY. ijnHF nMU lihr dOrfn srkfrI ikhf jFdf sI, Auh qF iKVy mQy sLhfdqF pRfpq kr gey pRMqU dosL lgfAux vflI smuwcI iDr awj srkfrI pRfhuxfcfrI df anMd mfx rhI hY. BfvyN ik jMUn 1984 dy GwlUGfry qoN bfad KfilsqfnI KfVkU lihr ny lok lihr df rUp Dfrn kIqf pRMqU bhuq hI Gwt KfVkU afgU lok afgU bx sky. GwlUGfry dOrfn sLhfdqF : mYdfn-ey-jMg ivwc jUJx vfly isMG sUrmy leI BfvyN sLhfdq Aus dI afKrI mMijLl hMudI hY pRMqU Aus dI sLhfdq kOmI sMGrsL df iewk pVfa hMudI hY. GwlUGfry dOrfn bygunfh lokF df kqlyafm hox qoN bfad bjLurg, bwcy, bIbIaF, aqy inhwQy lok ijQy kOmI sLhIdI kqfr df ihwsf bxdy hn AuQy nfl hI GwlUGfry qoN bfad dy sMGrsL nMU vI asr aMdfjL krdy hn. ies nfl sMGrsLsLIl juJfrUaF dy mn ivwc roh, lok mnF ivwc hmdrdI aqy hkUmq iKlfP ros jfgdf hY aqy sMGrsL nMU mMijLl qwk lY jfx leI ienHF iqMnF hI cIjF dI muwK loV hMudI hY. pr jy kr ies smyN nMU sMBfilaf jfvy qF kOmI agvfeI/rvfieqF/ajokf smF : iswK kOm ivwc vfpry GwlUGfiraF aqy AunHF dy bfad dIaF prsiQqIaF Aupr JfqI mfrIey qF kOm dy dubfrf cVfa dI pRikRaf ivwc pMj ipafiraF dI BUimkf df bhuq hI vwzf Xogdfn irhf hY. gurU pfqsLfh vwloN pRgt kIqI ieh rUhfnIaq BrI jmhUrI pRnflI ny cmkOr dI gVHI qoN lY ky srihMd Pqih qwk aqy Aus qoN bfad vI Kub Xogdfn pfieaf hY. ies nfl ijQy sFJI rfey pRnflI nMU bl imldf hY AuQy iewk ivakqIgq qfkq pRnflI Aopr vI mjLbUq kMuzf rihMdf hY. gurU pfqsLfh ny Kflsf pRgt krn (aMkusL) qoN bfad smuwcI jQybMd qfkq aqy aMiqm-inrxY dI ijMmyvfrI pMj-pRDfnI pRnflI nMU dy idwqI BfvyN ik pMj pRDfnI df jQydfr bulfrf bx ky kIqy jf cuky PYsly nMU suxfAuNdf hY aqy lfgU krn dIaF hdfieqF jfrI krdf irhf. GwlUGfiraF qoN bfad nvfbI dI pysLksL, idwlI Pqih, ksUr dI ijwq aqy abdflI dy eylcIaF nMU jvfb dyx dy sfry PYsly pMj ipafry hI krdy rhy (pRMqU smuwcI iswK kOm dI slfh nfl) aqy kOm nMU Xog agvfeI idMdy rhy. pMj pRDfnI pRnflI df bulfrf (iewk isMG) kIqy jf cuky PYsly df pRcfrk aqy pRsfrk qF ho skdf hY pRMqU PYslf lYx df aDfr srbwq Kflsy dI nuMmfiedF pMj pRDfnI pRnflI kol hI hMudf hY. smuwcI kOm srbwq Kflsf dy rUp ivc miqaF nMU pRvfngI idMdI hY. pMj isMG Aus Aupr ivcfr krdy hn aqy iek isMG (pMjF ivcoN) smuwcI kfrvfeI df aYlfn krdf hY. ajOky smyN jykr pMj pRDfnI pRnflI dI aihmIaq nMu muVH mOjUdf dsLf dy hlfq anusfr jLlfl ivwc ilafAuxf hY qF smuwcIaF kOmI jQybMdIaF nMU ies Zfcy nMU apnfAuxf pvygf. kyvl pMc-pRDfnI nfm rwK lYxf hI koeI vwzI pRfpqI nhIN aqy nfl hI ies pRnflI nMU qF hI bl imlygf jykr mnuwKF dI igxqI dI jQybMdI bxfAux dI QF vwK vwK jQybMdIaF nMU iek sUqr ivc iprOx vfly Dfgy dI BUimkf inBfeI jfvy. Mal By Parmjit Singh Sekhon President Dal Khalsa Alliance |