mfstr qfrf isMG AurP zf:amrjIq isMhu Print E-mail
prmjIq isMG dfKf   
Monday, 27 April 2009

nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dIaF

iswK pMQ nfl gdfrIaF

nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG AurP zf:amrjIq isMhu

MASTER TARA SINGH& Dr.Amarjit Singh

*ihMdU Grfxy aMdr, ipqf gopI cMd dy Gr pYdf ho ky nfnk cMd qoN bxy mfstr qfrf isMG dy ihMdU moh ny iswK kOm nMU 1947 c ihMdU glfmI dy sMglF c nUiVaf.

*aKOqI zf:amrjIq isMhu iks ihMdU Grfxy aMdr qy iks siqkfr Xog ipqf dy Gr pYdf hoieaf, ies vfry iswK kOm nMU koeI jfxkfrI nhIN hY. jfxkfrI hFsl krn vfilaF nMU zf:amrjIq isMhu vwloN afpxy sfQIaF rfhIN jfno mfrn dIaF DmkIaF idwqIaF jFdIaF hn?

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG 1885 eI: ivwc mgrbI(pMjfb) hrIafl ielfkf pTohr ivwc pYdf hoieaf. ipqf gopI cMd ny ies bflk df nfm nfnk cMd rwiKaf jo ik ihMdU sMskfrF ivwc jMimaf, ihMdU sMskfrF ivwc pilaf qy ihMdU sMskfrF ivwc Kyzdf hoieaf jvfn hoieaf, jvfn hox qy ieh nfnk cMd, mfstr qfrf isMG bixaf.

*zf:amrjIq isMhu kdoN ikwQy qy iks ielfky ivwc pYdf ho ikvyN ihMdU puwqr qoN zf:amrjIq isMhu qwk df sPr qih kr igaf ies dI koeI jfxkfrI nhIN hY?

*bfbf KVk isMG pwky akflI aqy axKI guriswK sn. bfbf KVk isMG jI dI lIzrI nMU, gdfrF rfhIN pry krky, nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG Kuwd iswKF df vfhd Tykydfr lIzr bx igaf.

*TIk nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI qrHF hI ihMdU puwqr zf:amrjIq isMhu vI kwtV KflsqfnI kONsl afP Kflsqfn dy pRDfn zf:gurmIq isMG aOlK aqy sLRomxI akflI dl (a) dy pRDfn sR:ismrnjIq isMG mfn dI lIzrisLp nMU pry krky  iswKF df vfhd Tykydfr lIzr bxnf cfhMudf hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI izktytrI ny 68 sfl dI Aumr ivwc afpxy aKbfr pRBfq rfhIN 1953 ivwc iswKF dI rfjsI aqy Dfrimk ijMdgI qy BfrI swt mfridaF ikhf ik ihMdU iewk drwKq hY aqy iswK ies dI iek ithxI hn.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI qrHF hI, zf:amrjIq isMhu dy siqkfr Xog mqbMny bfp zf:sohx isMG ny Kflsqfn dy nfary lgf ky iswK mfvF dy puwq mrvf ky, afp jY ihMd dy nfary lgf ky Gr bYT igaf.

*1943 ivwc sfbo kI qlvMzI (dmdmf sfihb) ivsfKI dy mOky byqfjbfdsLfh bfbf KVk isMG jI ny bolidaF ikhf sI ik isMGo qusIN nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU afpxf lIzr bxf ilaf hY, tfiem afeygf quhfnMU pqf lgygf ik ieh nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG kOx hY? ieh hux gFDI dy ipwCy ipwCy iPr irhf hY ijs ny gurU goibMd isMG jI nMU BuwlV afgU afiKaf hY. nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU gFDI dy ipwCy ipwCy nhIN iPrnf cfhIdf blik Aus dy mMUh qy cpyVF mfrnIaF cfhIdIaF hn.

*bfbf KVk isMG jI vFg hI zf:gurmIq isMG aOlK df vI ikhxf hY ik smF afeygf qy pqf lwg jfeygf ik zf:amrjIq isMG kOx hY. pqf lwgx qy amrjIq dy smrQwk pCqfAuxgy ik asIN qF hux qwk ies df sfQ pMQ dI syvf jfx ky kOm dIaF jVHF c qyl hI idMdy rhy.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG rfvl ipMzI dy sfky vfry klwkqy gurduafry dI styj qy bYT ky ro ro ky ibafn kr irhf sI qF sMgqF ivwcoN inhMg PkIr isMG AuT ky grijaf, ik mfstr jI iswKF dy lIzr bx ky roNdy ikAuN ho sLyr vFg grjo, asIN 20 dy 21 ivsvy pfvFgy.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI qrF hI zf:amrjIq isMhu cVHdI klf aKbfr ivwc ihMdU awqvfd vfry ilwK ilwK ky aqy gurU GrF dIaF styjF qoN ihMdU awqvfd vfry bol bol ky iswKF nMU zrfAux DmkfAux dI pflsI qy hI kMm kr irhf hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU iswKF df hIro bxfAux leI ieh gwl iswK pMQ ivroDIaF vwloN aqy gdfrF vwloN PylfeI geI sI ik mfstr qfrf isMG ny lfhOr aMsYblI hfl Auqy cVH ky muslm lIg df JMzf vwZ idwqf.

jd ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dy goizaF c drd rihMdf krky Auh KVy ho ky qkrIr nhIN kr skdf sI, Auh qF hmysLF bYT ky hI qkrIr krdf sI iPr aMsYblI hfl dI Cwq qy cVH ky ikvyN JMzf vwZ idwqf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI qrF hI zf:amrjIq isMhu nMU KflsqfnIaF c hIro bxfAux leI pihlF zfL sohx isMG srkfrI pMQk kmytI bxfeI geI iPr zf:amrjIq isMhu nMU pMQk kmytI df spoksmYn bxfieaf igaf. ihMd srkfr ny ies kmytI rfhIN, pMQk kmytI bfbf gurbcn isMG mfnocfhl nMU Kqm krn AupRMq iswK jvfnI df rwj ky KUn pIx mgroN ies pMQk kmytI dIaF gqIivDIaF bMd kr ky zf:sohx isMG nMU Gr ibTf idwqf hY aqy zf:amrjIq isMhu nMU aKOqI lIzr bxf ky amrIkf kYnyzf Byj idwqf hY, qF ik hux kONsl afP Kflsqfn dy pRDfn zf:gurmIq isMG aOlK nMU insLfnf bxfieaf jfvy.

*julfeI 1947, bfr dy ielfky df iewk iswK pRysLfnI dI hflq ivwc ipMz dy rfh qy KVHf sI, iewk POjI dsqf Ausy rfh qoN lMiGaf ijs df aPsr iswK sI. ipMz dy iswK ny, POjI iswK aPsr nMU bynqI kIqI “sfzf kI bxygf” asIN sfry mfry jfvFgy, sfzy kol afpxIaF jfnF qy iejqF bcfAux leI kI hY ? POjI iswK aPsr boilaf, hux jf ky mfstr qfrfr isMG dI dfVI puwto.

*KflsqfnI sMGrsL ivwc zf:sohx isMG pMQk kmytI rfhIN hoeI srkfrI GuspYT bfry iswK aksr hI svfl krdy hn ijs ny Kflsqfn ijMLdfbfd df nfarf lgf ky, mfvF dy puwq sLhId krvf ky afp jY ihMd dy nfary lgf ky iswK sGMrsL nfl gdfrI kIqI hY.

asIN ies bfry iehI kihMdy hF ik ienHF gwlF dy jvfb zf:sohx isMG dy mqbMny puwqr zf:amrjIq isMhu spoksmYn pMQk kmytI nMU puwCo aqy zf:sohx isMG pMQk kmytI dy mYNbrF aqy Aus dy smrQkF qoN zf:amrjIq isMhu dy awgy iwpCy df vI pqf kIqf jfvy.

*1941 ivwc kUikaF dy gurU pRqfp isMG ny rfvlipMzI aqy luiDafxy ijlHy dy ipMz ByxI ivwc qkrIbn iewk hjLfr gurU gRMQ sfihb dIaF bIVF nMU pqrf pqrf krky kUikaF ivwc vMz idwqf.

kUikaF dI ies kfrvfeI nfl iswKF c hfhfkfr mwc geI, smuwcI iswK kOm dy josL ny Aubflf KfDf qF mOq dy zroN kUikaF dy pIr pRqfp isMG ny iswKF dy aKOqI lIzr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dy crn pkV ley aqy arjL kIqI ik sfnMU kUikaF nMU bcfAu. sfzIaF dws lwK votF ny jo asIN quhfzI pfrtI nMU pfvFgy.

ieh sOdf nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG aqy kUikaF dy pIr ivwc ho igaf aqy nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny afiKaf koeI pRvfh nf kro mYN afpy iswKF nMU sMBfl lvFgF. nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny iswKF nMU sFq krn leI afiKaf ik kUikaF ny gurU gRMQ sfihb df pfT krn dI ieh nvIN rIq clfeI hY.

*gurU gRMQ sfihb jI dy pqiraF nMU kUky afpxy kiChiraF ivwc pf ky iPrdy rhy.

luiDafxy ivwc iswKF ny kuwJ kUikaF qoN ies qrHF dy pqry pRfpq kIqy jo ik aMimRqsr ivKy phuMc ky iswKF dy aKOqI lIzr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU idKfey gey. pqry dyK ky mfstr qfrf isMG ny AuhnF iswKF nMU ikhf ik qusIN afp hI ieh pqwry PfV ky lY afey hovogy.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG, bldyv isMG, igafnI krqfr isMG, iqMn aKOqI lIzrF ny iswK kOm dI vIto pfvr nMU jLIro bxf idwqf. 03 jMUn 1947 nMU jd ienHF ny iswK kOm nMU pMjfb nMU do ihisaF rfhIN vMz ky pfksqfn qy ihMdosqfn nMU dy idwqf.

*ijvyN nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny iswKF dI vIto pfvr nMU jLIro bxfieaf sI TIk Ausy qrjL qy 1947 qoN bfad, jMUn 1984 c drbfr sfihb qy hoey ihMdUsqfnI hmly nfl Kflsqfn dy sMGrsL nMU bl imilaf ies bl rfhIN srbq Kflsf hoieaf ijs ny bfbf gurbcn isMG mfnocfhl pMQk kmytI nMU hoNd c ilaf ky Kflsqfn dy sMGrsL nMU agy qoiraf. ies pMQk kmytI rfhIN Kflsqfn dy sMGrsL dI vIto pfvr nMU jLIro bxfAux leI,ies pMQk kmytI dy brfbr ihMdU eyjMsIaF ny zf:sohx isMG pMQk kmytI nMU hoNd c ilaf ky zf:amrjIq isMhu nMU ies df spoksmYn bxfieaf sI. jo awj kwl pRdysF c Kflsqfn dy sMGrsL dI vIto pfvr kONsl afP Kflsqfn dy pRDfn zf:gurmIq isMG aOlK nMU jLIro krn leI pUrI qrF srgrm hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny sR:gurcrn isMG jrnilst nMU gwlF gwlF c ikhf sI ik mYN ihMdU Kfndfn ivcoN afAux krky bhuq ijLafdf ihMdU asr Qwly irMhdf hF.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU cfhIdf sI ik Auh aMgryjL hkUmq nMU afKdy ik qusIN ieMzIaf nMU do ihisaF c vMz ky kFgrs aqy musilm lIg nMU dy rhy ho, sfnMU iswKF nMU kI imilgf. asIN ieh do ihwisaF dI vMz nMU nhIN mMndy.

lfrz mfAuNt bYtn iswKF qoN eyho jvfb cfhMudf sI ikAuNik vIto pfvr iqMnF pfrtIaF, iswKF, muslmfnF, qy ihMdUaF kol brfbr sI. nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny, iswKF dI vIto pfvr nMU iesqymfl nf krky, Kflsqfn nf pRfpq krky, iswK kOm nMU ihMdUaF dy gulfm bxf ky iswK kOm nfl gdfrI kIqI. iswK kOm nfl ivsfhGfq kIqf.

*igafnI krqfr isMG nMU julfeI 1947 ivwc hosL af geI sI pr Aus vkq sMBlx df smF jf cuwkf sI. Aus nMU hosL afeI ik asIN afpxy hwQIN afpxI kbr puwt bYTy. igafnI krqfr isMG 10 julfeI 1947 nMU pMjfb dy aMgryjL gvrnr jYnknjL kol phuMcy aqy ro ik kihx lwgy, gvrnr jI sfnMU bcfAu, sfzf jfno mfl Kqry ivwc hY asIN ienHF nfl nhIN rih skdy.

gvrnr ny jvfb idwqf ik asIN quhfnMU iswKF nMU vIto pfvr brfbr idwqI sI ijs rfhIN qusIN vI Kflsqfn lY skdy sI. pr ies vIto pfvr nMU nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG, bldyv isMG, aqy Kuwd qusIN Tukrf idwqf sI. hux vIto pfvr vMzI jf cuwkI hY ies leI mYN hux kuwJ nhIN kr skdf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny gFDI aqy nihrU nMU afK idwqf sI ik iswKF dy idmfg dI kuMjI myry pfs hY. mYN ny sB kuwJ ihMdUaF vfsqy hI krnf hY vkq afAux qy hI pqf lwgygf ik mYN kOx hF.

*sRLo akflI dl (a) dy pRDfn sR:ismrnjIq isMG mfn dy siqkfr Xog ipqf jI sR:joigMdr isMG mfn ny 1947 ivwc mfstr qfrf isMG nMU ikhf sI ik aMgryjL jf irhf hY mulk Cwz ky, Aus nfl iswK rfj dI gwlbfq kro, afpF nMU iswK rfj iml irhf hY. qF nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny sR:mfn sfihb jI nMU ikhf ik mYN sfrI gwl nihrU nfl muwkf CwzI hY.

*mfstr qfrf isMG 1947 c iswK rfj dI gwl ies leI nhIN sI kr irhf ikAuNik Aus ny nihrU nfl iml ky iswK kOm nMU ikvyN ihMdUaF dy gulfm bxf ky rwKxf hY ieh gwlbfq qih kIqI hoeI sI. TIk iesy qrF hI zf:sohx isMG pMQk kmytI df spoksmYn zf:amrjIq isMhu awj kl pMQk kmytI dy nfm qy Kflsqfn dI gwlbfq iesy leI nhIN kr irhf ikAuNik ihMdU eyjMsIaF ny aKOqI iswK zf:amrjIq isMhu rfhIN Kflsqfn dy sMGrsL nMU Kqm krfAux dI gwlbfq muwkf CwzI hY.

*pfksqfn qy ihMdusqfn bx gey. iswKF nfl ajLfd ihMdusqfn ivwc vDIkIaF df dOr sLurU ho igaf qF sR:ismrnjIq isMG mfn dy siqkfr Xog ipqf jI sR:joigMdr isMG mfn ny nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU ikhf ik quhfnMU hux Aus kol jfxf cfhIdf hY ijs nfl qusIN iswK kOm dI sfrI gwl muwkf CwzI hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU sR:juigMdr isMG mfn ny kOzIAuN Kotf, DoKybfjL, gdfr, kOm Gfqk, sfbq kIqf hY.

*mfstr qfrf isMG dI qrF hI, zf:amrjIq isMhu nMU kONsl afP Kflsqfn vfisLgtn zI sI, ny gdfr, kOm Gfqk, sfbq kIqf hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG 3 jMUn 1947 nMU vyhlf ho igaf iswKF dI vIto pfvr nMU jLIro bxf ky.

*mfstr qfrf isMG dI qrF hI, zf:amrjIq isMhu vyhlf ho igaf pMQk kmytI bfbf gurbcn isMG mfnocfhl nMU Kqm krf ky qy hux ieh Kqm kfrAux leI ligaf hoieaf hY kONsl afP Kflsqfn vfisLgMtn zI sI nMU.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dy ipwCy lwg ky, bldyv isMG qy igafnI krqfr isMG ny awDI iswK kOm muslm lIg dy rihm qy XqIm aqy inhwQI bxf ky sONp idwqI aOr awDI iswK kOm ihMdUaF dy hvfly kr idwqI.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG qy bfkI do iswK lIzrF vwloN iswK rfj (Kflsqfn) nf lYx Kfiqr aMgryjL srkfr nMU bVI hYrfnI hoeI.

*aMgryjL srkfr vwloN 2 jMUn 1947 nMU iswK lIzrF (nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG) nMU musilm lIg aqy kFgrs dy brfbr vIto pfvr dyx df mqlb sI ik ieh vI afpxf iswK rfj (Kflsqfn) pRfpq kr lYx, ieh iswK lIzrF(mfstr qfrf isMG) dI qrPoN hoxf cfhIdf sI jo AuhnF nhIN kIqf.

*aMgryjL srkfr dy ipafdy myjLr sLOrt ny nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dIaF bhuq imMnqF kIqIaF ik qusIN iswK rfj lYx vfsqy mfAuNt bYtn nMU afKo, ikAuNik Auh iswK rfj dyx leI iqafr hY pr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny myjr sLOrt dI iewk gwl nf mMnI.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG vwloN iswK rfj nf lYxf ieh Aus dI glqI nhIN sI blik ieh qF Aus ny jfx buwJ ky kIqf sI. ieh Aus ny ies leI kIqf ik Auh afpxy aMdroN ihMdU moh mmqf df iqafg nhIN kr sikaf sI.

*mfstr qfrf isMG afpxy aMdroN ihMdU moh mmqf df iqafg nhIN kr sikaf sI. TIk iesy qrF zf:amrjIq isMhu vI afpxy aMdroN ihMdU moh mmqf df iqafg nhIN kr sikaf, iesy leI qF ieh vI afpxy nfnky dfdky qy suhry ikQy hn iksy nMU dsdf hI nhIN.

*1947 c Bfrq dI vMz smyN BfrqI PojF ivwc BfrI igxqI iswKF dI sI, Aus vkq jy nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG iswK rfj (Kflsqfn) pRfpq krdf qF iswK PojF iswK rfj)Kflsqfn) dIaF PojF hoxIaF sn. ies qrF bixaf bxfieaf POjI isstm iswK rfj(Kflsqfn) nMU pRfpq hoxf sI. pr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny iswK rfj(Kflsqfn) nf pRfpq krky iswK PojF nMU ihMdU rfj dIaF gulfm bxf idwqf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG iswKF df lIzr hox dy bfvjUd ieh ikMhdf irhf hY ik Xfd rwKIey hmfrI kOm ihMdU hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG kihMdf irhf hY ik ihMdUsqfn df ihMdU lkcr hY hor koeI nhIN.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG kihMdf hMudf sI ik ihMdUsqfn ihMdU mulk hY, ies myN rihMny bfly boDI, jYnI aOr iswK sB ihMdU hYN.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG kihMdf irhf hY ik ihMdU iswK eyk hYN alg alg nhIN ho skqy.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG iewk pqwrkfr vI sI qy Aus dI klm ilwKdI rihMdI sI ik boDI,jYnI,iswK, aOr ihMdU eyk kOm hYN, aOr eyk kOm bn kr hI rhyNgy.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI klm ilwKdI sI ik jy kr koeI sfihb, boDI,jYnI,iswK aOr ihMdUAuN ko eyk Drm, eyk mfn myN qjLvIjL kr sky qo iXh ihMdU Drm kI bhuq BfrI syvf hogI.

*iswK afp hI smJ lYx ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ivwc iswKI df jLjLbf kMm kr irhf sI jF ihMdUpuxf df jjbf kMm kr irhf sI.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny 18 apRYl 1947 nMU mFAUtbYtn nMU imldf hY aqy pMjfb nMU do ihisaF c qksIm dI mMg krdf hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG, mYN ihMdU iswKON kI eykqf ies lIey cfhqf hMU ikAuNik ihMdU aOr iswK eyk hI kOm hY. ihMdU iswK buinafdI qOr pr eyk hI hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG,myrf ihMdU kOm sy KUn kf irsLqf hY vuh kBI tUt nhIN skqf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG,ihMdU kOm sy myrf KUn hY ies lIey ihMdU kOm sy jo myrf myl hY vuh kBI nhIN tut skdf.

*ihMdU aqy iswK eyk hYN.

*iswK ihMdUAuN ky bgYr ijLMdf nhIN rih skdy.

*ihMdU kOm ky sfQ hmfrf jnm mrn kf snbMD hY.

*mYN iswK styt nhIN cfhqf.

*iswK styt dI koeI loV nhIN qF iswK POj dI vI koeI loV nhIN.

*ihMdU iewk drwKq hY aOr iswK ies(drwKq) dIaF tfhxIaF.

*zf:amrjIq isMhu dy siqkfr Xog mqbMny ipqf zf:sohx isMG dy nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nfl gihry sbMD sn.

*zf:amrjIq isMhu dy siqkfr Xog mqbMny bfp zf:sohx isMG polyitks ivwc nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU slfh idMdf irhf hY. jd mfstr qfrf isMG iswK rfj dI gwl nhIN krdf sI qF Aus df slfhkfr zf:sohx isMG pMQk kmytI bxf ky ikvyN Kflsqfn dI pRfpqI dI gwl krdf rih skdf hY.

*pMjfb ivwc lVkIaF vfsqy vwzy kfljF df bxfey jfx df ivroD nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny kIqf sI.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG huisLafrpur dy sLrmf joqsLI pfs aksr hI jFdf sI aqy Aus qoN cMgy mfVy idn df mhUrq puwC ky hI kuwJ krdf sI.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG styjF qoN aYlfn krdf irhf hY ik myrf insLfnf aMKz Bfrq hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG, iswK pMQ df vfsqf pf ky aqy iswKF nMU iensfP idvfAux dy bhfny, iswKF df lIzr bixaf sI, ijs ny lIzr bx ik pMjfb dI sLkqI nMU do ihisaF c vMz ky pMjfb dI aqy iswK kOm dI sLkqI nMU kmjLor kIqf.

*mfstr qfrf isMG dI qrF hI, zf:amrjIq isMhu iswK kOm dy duKFq dIaF gwlF kr kr ky hI iswK kOm dy awgy afieaf. ijs ny awgy af ky iswK kOm dI KflsqfnI soc aqy sLkqI nMU Coty Coty bhuq ihisaF ivwc vMz ky bhuq kmjLor kIqf hY.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG kihMdf sI ik jy kr Bfrq srkfr vI mYnMU khy ik qUM hr rojL jpjI sfihb df pfT kiraf kr qF vI mYN nhIN krFgf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny isvl vfr afK ky pfksqfn bxn vfly ihsy ivwc iswKF dI kqlo gfrq jorF qy krvfeI.

*mfstr qfrf isMG dI qrF hI, zf:amrjIq isMhu vflI pMQk kmytI ny, pMjfb puils dy mulfjLmF dy pirvfrF df kql krvf ky aqy rylF bsF c inrdosLy gYr iswKF nMU kwZ kwZ ky mrvf ky, KflsqfnI sMGrsL df dusLmxF hwQoN Gfx pIV krfieaf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG df kIqf hoieaf koeI vI PYNslf bldyv isMG qy igafnI krqfr isMG nhIN myt skdy sn.

*aMgryjL srkfr dy ipafdy mFAuNtI ny 3 jMUn 1947 nMU iswKF dy iqMn lIzrF(nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG, bldyv isMG, igafnI krqfr isMG) nMU bulf ky smJfieaf ik Bfrq pfksqfn dI vMz qoN nFh kr dyx aqy brfbr iswK rfj dI gwl krn. mFAuNtI vwloN smJfAux dy bfvjUd vI iswK lIzrF ny nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI agvfeI hyT iswK rfj lYx qoN nFh kr idwqI.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny 1947 ivwc iswK rfj qF kI lYxf sI Auh qF ajLfd Bfrq aMdr vI iswK styt nhIN sI cfhMudf.

*mfstr qfrf isMG dI qrF hI,zf:amrjIq isMhu dy siqkfr Xog mqbMny bfp zf:sohx isMG ny pMQk kmytI bxf ky Kflsqfn dI pRfpqI qF kI krnI sI Auh qF pMjfb dI DrqI qy Kflsqfn ijLMdfbfd dy nfary qoN vI Bwj igaf aqy jY ihMd ikhx lwg ipaf aqy Kflsqfn bxfAux dIaF qjLvIjLF lY ky kYnyzf ivwc biVaf zf:amrjIq isMhu, kYnyzf ivwc PyzrysLn qy pfbMdI lgx qoN bfad Bwj ky amrIkf puMhc igaf. iek idn zf:amrjIq isMhu nMU amrIkf qoN vI Bwjx leI mjLbUr hoxf pvygf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny ajLfd Bfrq aMdr iswK styt df ivroD krky aMKz Bfrq df nfarf idwqf sI.

*mfstr qfrf isMG dI qrF hI, zf:amrjIq isMhu dy siqkfr Xog mqbMny bfp zf:sohx isMG ny Kflsqfn df ivroD krky jY ihMd df nfarf idwqf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny 1947 ivwc iml rhy iswK rfj (Kflsqfn) qoN ienkfr krky sfrI iswK POj sLkqI nihrU dy hvfly kr idwqI.

*ihMd srkfr vwloN pMQk kmytI bfbf gurbcn isMG mfnocfhl nMU iswK rfj dy sbMD ivwc gwlbfq krn leI af rhy sdf pwqrF df,zf:amrjIq isMhu dy siqkfr Xog mqbMny bfp zf:sohx isMG ny srkfrI pMQk kmytI rfhIN ivroD krky Kflsqfn dI pRfpqI dy sMgrsL df nfs mfr idwqf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny 1947 c Kflsf pMQ dI BivwKq df mflk ijnfh aqy nihrU nMU bxf idwqf.

*Bfrq qy pfksqfn dI vMz smyN mFAUt bYtn ny bldyv isMG nMU afiKaf ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU afKo ik muslmfn ielfky ivwc iswKF dIaF jfnF bcfAux dI Kfqr musilmlIg dy lIzrF nfl gwlbfq kry. qF bldyv isG ny jvfb idwqf ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU muslmfnF qoN afpxI jfn df Kqrf hY ies leI Auh gwlbfq krn nMU iblkul iqafr nhIN.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ihMdUsqfn qy pfksqfn dI vMz dI gwl qF krdf sI pr iswK rfj dI gwl nhIN sI krdf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ihMdUsqfn dI ajLfdI qoN pihlF lfrz vyvl nMU ilwKdf hY ik idwlI gOrimMt ivwc, iswKF ivcoN isrP myrI pfrtI df hI vjLIr lYxf cfhIdf hY.

*lfrz mFAUNtbYtn, jYnknjL ny bVI koisLsL kIqI ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG, musilmlIg dy lIzrF nfl amn kfiem krn dI gwl kry qF ik lwKF iswK pirvfr pfksqfn ivwc bc jfx. pr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny iewk nf mMnI.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny musilmlIg dy iKlfP kqlo gfirq sLurU krn df iswKF nMU hukm dy idwqf sI aqy ikhf ik sfry pMjfb ivwc jlUs kwZy jfx, AupRMq kfiedy afjm ijnfh, musilmlIg aqy pfksqfn murdfbfd dy nfary lgfey jfx.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny musilmlIg aqy pfksqfn dy iKlfP nfary mrvf ky iswKF dI kqlyafm muslmfnF qoN krvf idwqI.

*1947 c Bfrq dI vMz vyly nihrU nMU ksLmIr afpxy hwQ ivwc rwKx df bhuq iKafl sI, ikAuNik Auh ksLmIrI bRfhmx sI. Aus ny nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU afpxy nfl imlf ky pMjfb rfhIN ksLmIr df rsqf bcfAux vfsqy KuPIaf smJOqf kr ilaf sI. iesy leI qF nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG keI vfr kih cuwkf sI ik Aus ny iswKF vfsqy sfrI gwl nihrU nfl muwkf CwzI hY.

*Bfrq vMz vyly 1947 c nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny iswK rfj dI gwl ies leI nhIN kIqI ikAuNik Auh nihrU dy hwQF c ivk cuwkf sI aqy ihMdU puwqr hox df krjL adf kr irhf sI.

*bfbf KVk isMG ny 1943 dI ivsfKI dy mOky sfbo kI qlMvzI dmdmf sfihb kfnPrMs ivwc jLordfr sLbdF ivwc afiKaf sI, isMGo qusIN nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU lIzr bxf ilaf hY, vkq afeygf, quhfnMU pqf lgygf aqy Byq KulHygf ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG kOx hY.

bfbf KVk isMG jI dI ieh gwl iblkul swc inklI ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny gulfmI df ptf iswK kOm dy gly pf ky awDI iswK kOm pfksqfn dy hvfly aqy awDI iswK kOm ihMdUsqfn dy hvfly krky dunIaF dI bhuq aflHf iswK POj nihrU dy hvfly kr idwqI.

*mFAUNtbYtn ny 18 apRYl 1947 dI mulfkfq ivwc iswK irafsqF bfbq vI gwlbfq kIqI qF ik iswKF df kuwJ bx sky pr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nihrU nfl ies KuPIaf smJOqy krky ivwk cuwkf sI aqy Aus ny shI nukqy dI koeI gwl nf afp kIqI aqy nf hI igafnI krqfr isMG jF bldyv isMG nMU krn idwqI.

*mFAUNtbYtn ny 18 apRYl 1947 nMU bVI koisLsL kIqI ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG aqy Aus dI pfrtI pMjfb dI vMz nMU nf mMnx ikAUNik ies ivc iswKF nMU kuwJ vI nhIN imldf. pr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny mFAUNbYtn dI ies koisLsL nMU vI sPl nf hox idwqf.

*iswKF nMU mulkI slfh dyx vfsqy aMgryjL srkfr ny myjr sfrt nMU mukrwr kIqf sI jo ik iswKF dy msilaF nMU bhuq cMgI qrHF smJdf sI. Aus ny bVI koisLsL kIqI ik nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nihrU dy jfl ivwc nf Psy, lyikn ihMdU puwq nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny Aus dIaF slfhF dI koeI pRvfh nf kIqI. myjr sfrt pCqfAux lwgf ik iswK iewk Kqrnfk pMjy ivwc Ps gey hn aqy afpxf iswK rfj(Kflsqfn) kfiem krn ivwc Pyl ho gey hn.

*1947 c iswK lIzr isLp ny mfstr qfrf isMG dy Kqrnfk pMijaF c Ps ky iml rhy iswK rfj df nuksfn krfieaf qy 1986 qoN bfad zf:amrjIq isMhu dy Kqrnfk pMijaF c Ps ky KflsqfnI sMGrsL df nuksfn krfieaf.

*iswK rfj pfksqfn aqy ihMdUsqfn dy ivcoN ieilhdf ho ky kfiem hoxf sI. jy kr musilmlIg qy kFgrs iswKF df rfj nf mMndy aqy iswK lIzr iswK rfj lYx vfsqy kfiem rihMdy qF pfksqfn qy ihMdUsqfn vI nhIN bx skdy sI. pr ies qrHF mfstr qfrf isMG ny nhIN hox idwqf.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny, iswK kOm nMU njLr aMdfjL krky, nihrU nfl iml ky iswKF dy sfry hwk mrvf idwqy ijhVy ik muslmfnF qy ihMdUaF dy brfbr sn.

*ihMd srkfr vwloN gwlbfq leI, Kflsqfn dy sMGrsL pRqI, pMQk kmytI bfbf mfnocfhl nMU idwqy gey sdf pwqr df, mfstr qfrf isMG dI qrF hI, zf:amrjIq isMhu dy siqkfr Xog mqbMny bfp zf:sohx isMG pMQk kmytI ny ivroD c rOlf rpf pf ky, iswK ajLfdI dI sLurU hox jf rhI gwlbfq dy sfry hwkF nMU mrvf idwqf.

*2 jMUn 1947 nMU svyry 10 vjy mFAUNtbYtn ny musilmlIg,kFgrs aqy iswKF dy lIzrF nMU rfj dyx dIaF qjLvIjLF hvfly kr idwqIaF aqy afK idwqf ik afpxIaF hfeI kmFzF qoN pRvfngI lY ky kwlH 3 jMUn nMU mFAUNbYtn nMU hF jF nfh kr dyx leI ikhf ilKqI rUp ivwc.

nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG ny iswK kOm nMU brbfd krn vfsqy nihrU nfl iml ky,iswK kOm nMU iml rhI ajLfdI vfsqy,iswK kOm nfl koeI slfh msLvrf nhIN kIqf aqy nf hI afp iswK rfj dI gwlbfq qy awgy viDaf.

*lyzI mfAUNt bYtn nMU Kbr imlI ik isaflkot qoN jLKmI iswKF dI BrI bws aMimRqsr hspqfl phMucI hY, Auh jLKmIaF nMU dyKx leI hspqfl phMuc geI, 28 agsq 1947 nMU rfq 10,30 vjy lyzI mfAUNt bYtn, iswK lIzr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG nMU imlI aqy amn amfn krfAux vfsqy gwkbfq kIqI aqy awKIN dyKy jLKmIaF dI hflq bfry jfxkfrI idwqI, ijs nMU sux ik ihMdU puwqr nfnk cMd AurP iswK lIzr mfstr qfrf isMG kMbx lwg ipaf.

*iswKF dy duKFq nMU sux ky aKOqI iswK lIzr, ihMdU puwqr, nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG kMbx lwg igaf sI, TIk Ausy qrHF aKOqI KflsqfnI lIzr,bRfhmx puwqr,,,,,,,,,,AurP zf:amrjIq isMhu vI Aus vkq kMbx lwg igaf jdoN ies nMU pqf lwgf ik kYnyzf srkfr ny PyzrysLn qy pfbMdI lgf idwqI hY.ieh aKOqI KflsqfnI Ausy vkq kYnyzf nMU alivdf afK ky amrIkf c GuspYT kr igaf jd ik ies nMU cfhIdf sI ik ieh hor vI KflsqfnI vIrF nMU nfl lY ky kYnyzf srkfr dy numfieMidaF nMU kot kichrI rfhIN jvfb qlbI c iKwc ilafAuNdf. pr ies ny aijhf nhIN kIqf, ikAuNik ihMdU puwqr ieho qF cfhMudf hY ik iswKF nMU dunIaF pwDr qy vwD qoN vwD bdnfm kIqf jf sky.

*nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG rfq dy smyN iksy ivrfn jgfh qy pRqfp isMG kYroN nMU imlx jfieaf krdf sI aqy ieh dovyN aKOqI iswK lIzr afpxIaF kfrF aqy kfrF dy zrYvrF qoN qkrIbn 50 gjL dy Pfsly qy jf ky KuPIaf ivcfrF kiraf krdy hMudy sn. ies qrF mfstr qfrf isMG, pRqfp isMG kYroN dy iesLfry qy kMm krdf sI.

*lfrz vyvl ny afK idwqf sI ik vkq afeygf jd ik iswK vI muslmfnF aqy ihMdUaF vFg afpxf alwg(ajLfd) ielfkf mMgxgy.

*mfAUNt bYtn df mwQf Txikaf ik iswK vIto pfvr qoN jIro bxdy jf rhy hn, qF Aus ny iswK lIzrF (nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG,bldyv isMG,igafnI krqfr isMG)nMU bulf ky pMjfb df nksLf myj qy ibCf idwqf aqy ikhf ik afh vfgfh bfzr qy lkIr iKwc idwqI, jo pMjfb dI vMz dI lkIr hY.ies nfl quhfzI awDI iswK kOm pfksqfn ivwc aqy awDI iswK kOm ihMdUsqfn ivwc rih jFdI hY, kI qusIN ies vMz nMU mMndy ho ?

nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dI agvfeI ivwc bfkIaF ny vI hF kr idwqI ik sfnMU ieh vMz mnjLUr hY.

mfAUNt bYtn ies vMz nMU vfr vfr puwCdf irhf qF ik ieh iswK kOm dy lIzr, kOm nMU do ihisaF c vMzy jfx df ivroD krn pr nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG isrP hF hI krdf irhf qy bfkI dono iswK lIzr cuwp hI rhy.

nfnk cMd AurP mfstr qfrf isMG dy mMUhoN pMjfb dI vMz qy iswK kOm dI vMz pRqI hF sux ky mFAUNt bYtn dy pYrF QilAuN jLmIn inkl geI aqy afKx lwgf cMgf ijvyN qusIN afKdy ho eyvyN hI ho jfvygf.

 

jrUrI not:-

*mfstr qfrf isMG dIaF iswK kOm nfl gdfrIaF dI hor jfxkfrI qusIN (mfstr qfrf isMG df iswK kOm nfl ivsfhGfq)pusqk ivcoN lY skdy ho. ieh pusqk rfm isMG jI dI ilwKI hoeI hY.

 

prmjIq isMG syKoN (dfKf)

azvfiejLr

kOsl afP Kflsqfn

&

pRDfn

dl Kflsf alfieSs

 
< Prev   Next >
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement