pMjfbI swiBafcfr aqy BfsLf Print E-mail
mlkIq isMG   
Thursday, 11 February 2010

pMjfbI swiBafcfr aqy BfsLf

ipCly iek dhfky dOrfn ivÈvIkrx Èfied sB qoN vwD cricq vrqfrf irhf hY. ies ƒ ikvyN vI pRBfiÈq kIqf jfey, ieh qwQ hY ik awj asIN iek aijhy sMsfr ivwc rih rhy hF ijQy smF aqy spys suMgV gey hn. ieh vI ikhf jFdf hY hux asIN iek qrHF dy ielYktrfink globl ipMz ivc rih rhy hF. jy ieh shI hY qF ieh suafl AuTdf hY ik ieh ipMz ikho ijhf hY? kI ieh vI jfqF, brfdrIaF aqy iPrikaF afid ivc vMizaf hoieaf hY? kI ies ipMz ivc vwzf iËmINdfr aqy sIrI ieko qrHF df jIvn jIa rhy hn? kI sUcnf, sMcfr aqy mnorMjn dy sroqF aqy sfDnF qwk sB dI phuMc ieko ijhI hY?

ivÈvIkrx ƒ vwK-vwK ivdvfnF ny vwK-vwK qrHF ibafn kIqf hY. sUcnf ÈfsqrI ijQy ies ƒ ivÈv pwDr Auqy sUcnf dy inrivGn aqy bymuhfry vhfa ƒ ivÈvIkrn kih rhy hn AuQy arb ÈfsqrI iesƒ nvyN ivÈvivafpI afrQk vrqfry dy rUp ‘c dyK rhy hn. pRo[ suwcf isMG igwl ny iesƒ ieAuN ibafn kIqf hY, “ivÈvIkrx df arQ hY ik afrQk ikRafvF ƒ dyÈF dIaF sImfvF qoN awgy sMsfr pwDr ‘qy iljfieaf jfvyy. 1 imsfl vjoN ipCly 2001, 11 sqMbr ƒ vrlz tryz sYNtr Aupr hoey hmly df sfrI dunIaf Aupr asr eynf qIKx nf huMdf jykr dunIaF Br dy lok iesƒ ‘lfeIv’ nf dyKdy. asIN ivÈvIkrx ƒ ikvyN vI pRBfivq krIey pr ies qwQ qoN ienkfrI nhIN ho skdy ik awj dy dOr ivc sUcnf aqy sMcfr df bolbflf bhuq vD igaf hY.

ivÈyÈ krky vIhvIN sdI dy afKrI dhfky dOrfn mIzIaf ivÈv pwDr qy iek bhuq hI ÈkqIÈflI qfkq vjoN AuBiraf hY aqy kOmFqrI aqy kOmI, rfj dI aqy sQfnk msilaF Aupr vI ies ny afpxI pRBUswqf kfiem kr leI hY. mIzIaf clf rhIaF kMpnIaF dy rlyivaF ivc Èfml rfÈI keI mulkF dy kOmI bjtF qoN vI vDyry huMdI hY.

ijAuN ijAuN jn-sMcfr dI igxqI vwDdI jFdI hY mYsyj pqlf aqy pyqlf huMdf jFdf hY . 24 GMty cwlx vfly cYnlF df iZwz Brn leI hlky-Pulky aÈlIl, ihMsk aqy klfhIx pRogrfmF df shfrf ilaf jFdf hY. nqIjy vjoN ijAuN-ijAuN cYnlF dI igxqI vDdI jFdI hY, imafr Qwly afAuNdf jFdf hY.

pMjfb ‘c pihlf tYlIivËn styÈn BfvyN 1973 ‘c aMimRqsr ivc KulH igaf sI qy 1978 ‘c jlMDr ‘c iek vwzf qy mukMml tYlIivËn styÈn cflU ho igaf sI, pr pMjfbI jn-jIvn ‘c asl hlcl vIhvIN sdI dy aMqm dhfky ‘c sYtylfeIt, kybl tYlIivËn aqy ieMtrnYWt ny hI mcfeI. 1995 qwk isrP pMjfb aqy goaf hI do aYsy rfj sn ijnHF dy kony kony ‘c tI[vI[ isgnl-phuMcdf sI. vMz smyN lfhOr styÈn dy pfiksqfn cly jfx qoN bfad, kuJ mhIinaF dy aMdr aMdr jlMDr ryzIE styÈn KulH igaf sI . kuJ dhfikaF qwk ies styÈn ny pMjfb dy siBafcfr-dUq vjoN kMm kIqf aqy KyqI-ienklfb ilafAux ‘c vI aihm BUimkf inBfeI. dUrdrÈn df jlMDr kyNdr vI afpxIaF sImfvF aMdr sihj-qor qurdf igaf. iksy qrHF df siBafcfrk-Jtkf dyxf nf iesdf AudyÈ sI qy nf smrQf. kuJ iek ƒ Cwz ky pMjfbI iPlmF kdy vI siBafcfrk idÈf-inrDfrn ivc koeI ivÈyÈ BUimkf inBfAux dy smrQ nhIN rhIaF. pMjfb ‘c roËfnf pwqrkfrI df ivkfs vI bhuq pwCV ky hoieaf. awj qoN koeI 30 sfl pihlF sfrIaF pMjfbI aKbfrF dI ieÈfieq msF ds ku hËfr sI. awj BfvyN ieh Cy lwK qoN Aupr hY pr ipCly iqMn sflF dOrfn iesdy vfDy dI dr aMgryËI aqy ihMdI aKbfrF nfloN Gwt rhI hY. ieAuN ipCly awT ds sflF dOrfn tYlIivËn dy nvyN cYnl aqy nvyN aKbfrF dI afmd ny pYsy, ivhl aqy aYÈo-ieÈrq ‘c KuÈ rihx vfly pMjfbIaF ƒ ckFcOND kIqf hY.

pwCmI dyÈF dy sYtlfiet aqy sfzy afpxy tI[vI[ cYnlF df muK inÈfnf Auh dyÈ, iKqy aqy rfj hn ijQy ipCly smyN ‘c mwD ÈRyxI df afkfr aqy KRId-ÈkqI vDy hn. pMjfbI hoNd aqy pihcfx ajIb dvMDF df iÈkfr hn. tYlIivËn, iPlmF aqy tYlIPon rfhIN asIN glob nfl qF juV rhy hF, globlI-cyqnf nfl nhIN. iek nvIN qy KuÈhfl iËMdgI df sfzf supnf iswDf ieMglYNz aqy AuqrI amrIkf jf phuMcdY pr AunHF dy pRogrfmF ƒ asIN nkfrdy hF. pr pMjfbI afpxy DI-puwq ƒ AunHF mulkF ‘c qF Byjxf cfhuMdY pr AuQoN dy pRogrfm pRsfrq kr rhy cYnl nhIN dyKx dyxf cfhuMdf. sfzy ies doglypn ƒ kI sfzI nvIN pIVHI nhIN smJ rhI?

awj dy tI[vI[ cYnl hI nhIN sgoN bhuq sfry aKbfr aqy ivÈyÈ krky pMjfb aqy cMzIgVH coN ipCly kuJ sflF dOrfn inkly aKbfr lVkpx (13 qoN 19 sfl) dy Aumr-gruwp Aupr kyNdrq kr rhy hn . ienHF dy pRogrfmF aqy bhu-igxqI pMinaF dI pYkyiËMg hI ies qrHF kIqI geI huMdI hY ik iek pRiswD sMcfr-mfihr df kQn: swc huMdf nËr afAuNdf hY. Koj ny ieh vI drsfieaf hY tYlIivËn dy pRBfv sdkf lVkpx dI Aumr vI 13 qoN Gwt ky 10-11 sfl qwk af geI hY. pMjfbI aKbfrF ijQy afpxIaF purfxIaF pRMprfvF qoN bfhr afAux leI iqafr nhIN AuQy pMjfbI cYnl inrol mnorMjn dy cYnl hn, sUcnf aqy sMvfd dy nhIN.

ivdyÈIN vsdf pMjfbI vI awj klH sfzy sMcfr sfDnF dy ‘Prym’ ‘c af irhf hY. ieh pMjfbI sfzy supinaF df rfjkumfr hY. Aus kol pYsf hY, suK-afrfm dIaF sfrIaF shUlqF hn. ''mfnsUn vYizMg`` hoey jF ''jI afieaF ƒ``, pMjfbI df ihMdIkrx kIqf igaf hoey jF ihMdI PfrmUly df pMjfbIkrx, mksd ieko hY-ivdyÈI pMjfbI mMzI df mfnisk soÈx krky Ausƒ afpxy ihwqF leI vrqxf.

jn-sMcfr sfDnF ny smfjk aqy siBafcfrk qbdIlI ivc nuÈfdr df kMm krnf ÈurU kr idwqf hY. ies ny ienHF qbdIlIaF ƒ ‘Pfst-Pfrvrz aqy iziËtl moz ivc pf idwqf hY. ies nfl sdIaF qoN DImI gqI nfl ivksq hox vfly rvfieqI siBafcfr ivc KlblI pYdf ho geI hY. ‘kOx bxygf kroVpqI’ ny kroVF ihMdosqfnIaF ƒ kroVpqI bxn df supnf bVy hI idlkÈ aMdfË ivc vyicaf, pMjfbI gfiek Gwto Gwt lwKpqI bxn df supnf hËfrF pMjfbI nOjvfnF ƒ vyc rhy hn. pihlF lyKk bxn dI kfhlI, iPr ikqfb CpvfAux dI jldI qy iPr ies Aupr goÈtI krvfAux dI Auqyjnf afKr kI drsfAuNdI hY?

pMjfb ‘c hryk 15-20 iklomItr aMdr nvIN sUcnf qknflojI nfl sbMDq kflj KulH igaf hY . ieAuN lg irhf hY ik asIN iek nvyN sUcnf aqy siBafcfrk ienklfb dIaF brUhF qy hF qy iek sUcnf-smfj bxn vl vD rhy hF. nvIN sUcnf qknflojI nfl kI sfrf pMjfbI smfj lYWs ho irhf hY? nhIN. kI sfzf smfj aijhI vMz leI iqafr hY? koeI smfj jdoN iksy aijhI qknflojI nfl lYs ho jFdf hY ijs leI Auh smfjk aqy siBafcfrk qOr qy iqafr nf hoey, qF inÈicq qOr qy Aus ƒ iek aijhI Cfl mfrnI pYNdI hY, ijs nfl Ausdf koeI igwtf-gozf hI tutx df zr rihMdf hY. pMjfb dy ksibaF dy lYvl qwk KulH rhy sfeIbr-kYPy kI swcmuc pMjfbIaF ƒ sUcnf aqy sMcfr pwKoN amIr kr rhy hn jF AunHF dIaF pÈU-ibrqIaF ƒ pwTy pf rhy hn? pyNzU ielfikaF ‘c aijhy azwlt cYnl idKfey jf rhy hn jo kfƒnI aVcxF krky ÈihrI ielfikaF ‘c vI nhIN idKfey jf rhy.

aijhI siQqI ‘c pMjfbI siBafcfr, ijhVf muK qOr qy smUh df siBafcfr irhf hY, jn-sMcfr sfDnF aqy kMipAUtrI-siBafcfr nfl ikvyN isJygf, ieh qF afAux vflf smF hI dwsygf pr iek gwl ËrUr hY ik sfƒ siBafcfrk qbdIlI dI qyË gqI ƒ smJxf aqy iksy hwd qwk kMtrol ‘c rwKxf pvygf.

KyqIbfVI XUnIvristI, luiDafxf, df pMjfb aqy pMjfbI siBafcfr ivwc hrI aqy icwtI kRFqI ilafAux ivc bVf hI vwzf hwQ hY . pMjfbI tI[vI[ cYnl lok-jn cyqnf ƒ smripq hn dUrgfmI iswiKaf pRxflI ny pMjfb BfÈf ivwc syD df kfrj kIqf. ies pRkfr lok cyqnf pwDr AuWcf hoieaf. pMjfbI lokF dy jn-jIvn Aupr AusfrU pRBfv pey hn. dUjy pfsy vl vyiKaf pMjfbI ƒ zr hY ik AusdI hoNd Kqry ivwc hY. aÈlIlqf pyÈ hox nfl awlVH jvfnI qbfh ho geI hY qy nÈf pRivrqI vDI hY. lok KrcIly qy PYÈn- pRsq ho gey hn. mIzIaf ny lok ivhlV pYdf kr idwqy hn, corI, zkYqI, guMzfgrdI afidk qy vYÈafivRqI afidk smfijk duÈkRm vwD gey hn. lokF df ruJfx aMgryËI vl vwD irhf hY. ies krky pMjfbI ƒ ieh Kqrf pYdf ho igaf hY ik ieh ikqy afpxI hoNd ƒ Kqm hI nf kr bYTy.

 
< Prev   Next >
Advertisement
Advertisement
Advertisement
Advertisement